PL/EN

Konsultacje rządowego projektu ustawy o fundacjach

Forum Darczyńców aktywnie uczestniczyło w konsultacjach projektu nowelizacji, a następnie nowej ustawy o fundcjach, przygotowywanych przez Departament Prawny Kancelarii Premiera RP Jarosława Kaczyńskiego. Zgłosiliśmy się do grona organizacji biorących udział w konsultacjach społecznych, przedstawiliśmy opinie i uwagi do kolejnych powstających wersji projektu, byliśmy inicjatorami i uczestnikami wielu spotkań i debat na temat proponowanych i porządanych zmian w ustawodastwie dotyczącym fundacji.

W lipcu 2006 Departament Prawny KPRM przedstawił na stronie internetowej BIP Kancelarii projekt nowelizacji Ustawy o fundacjach zawierający wiele niekorzystnych i niezrozumiałych regulacji, które znacznie utrudniłyby działanie fundacji w Polsce, doprowadzając wręcz do likwidacji wielu podmiotów. Szereg zapisów, które znalazły się w tym projekcie wzbudził głębokie kontrowersje, nie tylko trzeciego sektora, ale również niektórych ministerstw czy Rządowego Centrum Legislacji. Pewne propozycje były niedoprecyzowane, co wskazuje na to, że projekt przygotowywany był w dużym pośpiechu. Największe zastrzeżenia wzbudziły jednak te zapisy, które w zasadniczy sposób wpływały na ograniczenie niezależności fundacji, znacznie rozbudowując nad nimi kontrolę. Nie do przyjęcia były także zapisy dające ministrowi skarbu państwa swobodę zmiany statutów i składu zarządów fundacji założonych ze środków skarbu państwa.

Forum, zgodnie z trybem jaki przewiduje ustawa o działalności lobbingowej w procesie stanowieniu prawa, zgłosiło zainteresowanie pracami nad projektem i w szybkim tempie przesłało swoje uwagi do KPRM (do ściągnięcia).

Ponadto, z inicjatywy Forum i we współpracy z Ogólnopolską Federacją Organizacji Pozarządowych, przygotowany został apel skierowany na ręce Premiera RP, Jarosława Kaczyńskiego o wycofanie projektu w kształcie zaproponowanym przez Kancelarię PRM i rozpoczęcie publicznej debaty nad kształtem nowej ustawy o fundacjach, pod którym na portalu www.ngo.pl zbieraliśmy podpisy fundacji. 17 września list wraz z 666 podpisami przekazany został do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Tymczasem Departament Prawny KPRM przygotował nowy projekt Ustawy o fundacjach, datowany 7 września 2006. Autorzy projektu pozytywnie odnieśli się do wielu uwag zgłoszonych przez przedstawicieli środowiska pozarządowego, w tym zapisów przeciwstawiających się ścisłej kontroli działalności fundacji przez organy nadzoru zewnętrznego, które skutkować mogły paraliżem działania fundacji i utratą ich niezależności.

Nowy projekt ustawy, mimo, że lepszy od poprzedniego, zawierał jednak inne niepokojące zapisy dotyczące likwidacji fundacji z mocy urzędu przez zewnętrznego likwidatora. Należał do nich m.in. art. 6, wprowadzający nakaz "zabezpieczania przez fundację kapitału zapasowego w wysokości jednej czwartej kapitału własnego z przeznaczeniem na koszty zarządcy przymusowego i likwidacji fundacji", a także art 18.pkt 9 i 19 wprowadzające możliwość likwidacji fundacji przez likwidatora zewnętrznego, którego koszty pokryte będą ze środków fundacji, w sytuacji, gdy minister uzna, że cel fundacji został spełniony lub wyczerpała ona środki działania.

Zarząd Forum zwrócił się do Parlamentarnego Zespołu ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi z prośbą o zorganizowanie spotkania poświęconego propozycjom zmian w ustawie o fundacjach. Spotkanie, na którym Zarząd przedstawił szczegółowe uwagi do projektu, odbyło się 3 października. Obok parlamentarzystów i przedstawicieli Trzeciego Sektora w spotkaniu uczestniczyli też pracownicy Departamentu Prawnego KPRM - autorzy proponowanych zmian.

Dzięki staraniom przedstawiciela Forum w Radzie Działalności Pożytku Publicznego, 25 października Rada zorganizowała konferencję nt. zmian w ustawodawstwie dotyczącym trzeciego sektora: ustawy o fundacjach i zmiany ustawy o działalności pożytku publicznego, na której zaprezentowaliśmy również nasze stanowisko.

W listopadzie KPRM przedstawiła kolejną wersję projektu nowej ustawy o fundacjach z dnia 26 października 2006. W odpowiedzi Forum Darczyńców sformułowało stanowisko postulujące wprowadzenie w obecnej ustawie jedynie niezbędnych zmian zmierzających do wyegzekwowania od fundacji wypełniania obowiązku sprawozdawczości oraz otwarcie publicznej dyskusji o roli i miejscu fundacji w Polsce, której zwieńczeniem byłaby nowa wypracowana w toku szerokich konsultacji społecznych ustawa o fundacjach. W stanowisku tym pisaliśmy: Naszym zdaniem w chwili obecnej nie ma istotnych przesłanek, które uzasadniałyby wprowadzenie w obowiązującej ustawie o fundacjach głębokich i szerokich zmian powodujących konieczność uchwalenia nowej ustawy. Dalej argumentowaliśmy, że prace nad projektem nowej ustawy powinny zostać poprzedzone badaniami i analizą stanu i rozwoju fundacji w Polsce, w tym analizą porównawczą rozwiązań prawnych przyjętych w innych krajach Europy i świata, szczególnie tych o ugruntowanej tradycji zorganizowanej filantropii, a także poważną dyskusją w gronie ekspertów i praktyków z szerokim udziałem przedstawicieli środowiska fundacji w Polsce. Nasza opinia wraz ze szczegółowymi uwagami do poszczególnych propozycji zapisów ustawy została przekazana do KPRM, opublikowana na stronie internetowej Forum i na portalu www.ngo.pl

12 grudnia Departament Prawny KPRM przedstawił kolejną, trzecią wersję projektu nowej Ustawy o fundacjach (czwartą, wliczając projekt nowelizacji). Projekt ten zasadniczo nie różnił się od poprzedniego z 26.10.2006. Większość uwag zgłoszonych do wersji z października zarówno przez Forum, jak i przez inne organizacje, nie została uwzględniona. W związku z tym Forum podtrzymało większość swoich postulatów pod adresem poprzedniej wersji w styczniu przekazując swoje stanowisko do KPRM.